TiensTiens

Divers en Actief (D&A) pleit voor een efficiënt beleid

De werkloosheid onder de Turkse en Marokkaanse Belgen bereikte in oktober 2005 een absoluut hoogtepunt. 48 % van hen vindt geen werk. Zwarte Afrikanen zijn er nog slechter aan toe: slechts 19 % is aan het werk en dan nog hoofdzakelijk in tijdelijke statuten bij de overheid. In de toekomst worden de cijfers wellicht nog minder rooskleurig, aldus een onderzoek van Universiteit Gent, VDAB en Arvastat.

Uit het onderzoek blijkt dat niet alleen laaggeschoolde allochtonen getroffen worden.

Ook hooggeschoolde allochtonen vinden zeer moeilijk een geschikte job. Uit cijfers van het Steunpunt Werkgelegenheid, Arbeid en Vorming (WAV) blijkt dat allochtonen hun job ook veel sneller verliezen.

De belangrijkste reden hiervoor is nog steeds discriminatie. In een peiling van Trends erkende 80 % procent van de werkgevers dat allochtonen gediscrimineerd worden, een vierde van hen sprak zelfs van ernstige discriminatie. Bij de KISS-databank van de VDAB blijkt dat allochtone namen veel minder vaak worden aangeklikt dan autochtone namen. De werkelijke omvang van discriminatie is moeilijk in te schatten. Veel allochtonen vinden de weg of de moed niet om een officiële klacht in te dienen.

Discriminatie op de werkvloer

Discriminatie gebeurt op verschillende manieren. Zo worden op sollicitatiegesprekken vaak heel vreemde vragen gesteld aan allochtonen, zoals: ‘draagt uw vrouw een hoofddoek?’ Daarnaast is er sprake van ‘onbewuste discriminatie’. Veel openstaande vacatures worden via informele kanalen ingevuld, een vriend of familielid die er werkt spreekt je erover aan. Als je niet tot de juiste netwerken behoort, raak je dus minder makkelijk aan een job.

De slechte positie op de arbeidsmarkt van allochtonen wordt versterkt door een tekort aan kwalificaties. Weinig allochtonen behalen een diploma hoger onderwijs. Sommigen verwijten allochtonen een ‘gebrek aan arbeidsattitudes’. Enerzijds hoeden we ons voor dergelijke veralgemeningen, anderzijds is het belangrijk oog te hebben voor de oorzaak van dit gedrag. Professor Wilma Vollebergh (K.U.Nijmegen) toont aan dat allochtone jongeren vaker depressief, suïcidaal en angstig zijn. Door een gebrek aan zelfvertrouwen zijn allochtone jongeren vaak op voorhand gedemotiveerd om deel te nemen aan sollicitatieprocedures.

Allochtone jongeren worden vaak aangenomen via tijdelijke en onzekere contracten. Bij de overheid ziet men zeer weinig statutair benoemde allochtonen. Bij herstructurering zijn allochtonen vaak de meest kwetsbaren.

Vrijwillig als het kan, quota als het moet

Diversiteitsplannen op vrijwillige basis implementeren in de organisatie blijkt geen effect op te leveren (HIVA 2005). D&A pleit voor resultaatsverbintenissen. Wanneer een werkgever niet kan aantonen dat hij een bepaald resultaat op vlak van diversiteit bereikt heeft, of minstens dat hij voldoende inspanningen geleverd heeft om tot een bepaald resultaat te komen, kan men dit sanctioneren door geen subsidies toe te kennen of door geen overheidsopdrachten toe te wijzen.

Discriminatie tijdens de sollicitatie tegengaan

Dat je gediscrimineerd wordt op de arbeidsmarkt is moeilijk te bewijzen. D&A pleit voor de invoering van praktijktests tegen discriminatie. Onbewuste discriminatie kan aangepakt worden door de invoering van anonieme sollicitaties. Ook de sensibilisering van werkgevers is van belang. Sommige werkgevers weten niet dat hun selectieproeven niet cultuurneutraal zijn of dat ze kunnen werven via zelforganisaties of integratiecentra.

Leidinggevenden hebben nood aan training in het managen van culturele verschillen. Een hefboom hierbij is een expertisecentrum ter ondersteuning en bevordering van de participatie van allochtonen op de arbeidsmarkt.

Gebruik maken van elders verworven competenties

Veel jongeren beschikken niet over een diploma terwijl ze wel veel vaardigheden bezitten die benut kunnen worden. Positief in dit verhaal is het erkennen van ‘elders verworven competenties (EVC)’ . De essentie van EVC is dat leren niet alleen gebeurt via het formele onderwijs. Leren gebeurt ook in andere leeromgevingen en tijdens talloze andere activiteiten. Het gaat dus niet zozeer om ‘leren’ maar om ‘ontwikkelen’. Het flexibiliseringsdecreet zorgt ervoor dat jongeren die afgehaakt zijn tijdens hun middelbare schoolloopbaan, de draad toch nog kunnen oppakken in het hoger onderwijs, na het afleggen van een bekwaamheidsproef. Deze proef moet erkend worden als een bevestiging van de competenties die opgebouwd zijn in het secundair onderwijs. Op die manier krijgen jongeren gemakkelijker toegang tot vacatures op niveau C bij de overheid.

Inburgeren in de maatschappij, niet in de klas

We pleiten voor ‘duale inburgeringsprojecten’, wat wil zeggen dat je iets leert binnen een context, bijvoorbeeld op de arbeidsplaats. Je kunt een taal beter leren door ze te gebruiken op straat, op het werk of in een opleiding. Een taal leren is dan geen doel op zich, maar een middel om informatie uit te wisselen, kennis over te dragen en uiting te geven aan emoties.

Zelforganisaties als partner

Allochtone zelforganisaties kunnen een schakel vormen tussen de overheid en de allochtone burgers. Ze kunnen een signaalfunctie opnemen naar de overheid en de media en hun achterban informeren over lopende projecten.

MOHAMED EL OMARI & MOHAMED LAHLALI