TiensTiens

Dat Shanghai letterlijk een miljoenenstad is, merk je wanneer je de stad binnen komt. Dat mag dan nog met de Maglev (Magnetic Levitation of magneetzweeftrein)  zijn die je aan 400 km/u de stad inloodst, de indruk dat het stadcentrum omgeven is door de suburbs van de suburbs van de suburbs ontgaat je niet. Tijdens die rit merk je al gauw dat in Shanghai futurisme en communisme, senioren die leven van het pmd dat ze verzamelen en businessladies in mantelpak met merknaam zij aan zij leven. Daarnaast voel je snel aan dat niets wat van Shanghai Shanghai maakt aan het helse moderniseringstempo ontsnapt.

Vandaag kan je de stad ‘op/boven de zee’ (Shang, 上, op/boven; Hai, 海, zee) qua stadsontwikkeling omschrijven als een bevolkte bouwwerf. Er wordt echt dag én nacht gesloopt en gebouwd. Dat maakt dat het geen uitzondering is wanneer je in een hotel verblijft dat twee maand voordien nog een ruwbouw was. Ook zie je vanuit de verte hoe de meest recente poging om de skyline te voorzien van de hoogste wolkenkrabber ter wereld in geen tijd centimeters opgeklommen is. Een laatste hallucinant voorbeeld: het metronetwerk telde in de lente van 2008 vijf lijnen, terwijl plannen klaarliggen om tegen 2020 een netwerk van maar liefst achttien lijnen uit te bouwen.

In tegenstelling tot de doorgaans gretig toegepaste censuurcultuur wil de overheid het grote publiek maar al te graag tonen wat men met de metropool van plan is. In de Shanghai Urban Planning Exhibition Hall, een niet te missen architecturaal hoogstandje op hét stadsplein, zie je hoe ‘De Parel van het Oosten’ doorheen de geschiedenis evolueerde en waar men naar toe wil. Een enorme stadsmaquette, een panoramische film van 360 graden over een virtuele reis doorheen het beoogde Shanghai en een gouden miniatuur van de skyline moeten het volk overtuigen van de slogan “Better city, better life”, tevens het thema van de Wereld Expo die in 2010 plaats vindt in Shanghai. 

Van verbouwen is er zelden of geen sprake. Slopen en nieuw bouwen is de regel! Op typisch Chinese wijze – voor wie de taal begrijpt: zie de slogan op de rode banner (foto) - probeert men de stedelingen te overtuigen van het principe “geef kleine huizen op ten voordele van grote, breek oude huizen af en bewoon nieuwe”. Toch begint er ook een bewustzijn te groeien van de (verhoopte toeristische) waarde van de oudere authentieke architectuur. Dit gold wel al altijd voor de traditionele tempels en paleizen en de statige Europese en Amerikaanse buildings van de concessies maar niet voor de ‘gewone wijken’.

Het helse constructietempo weegt zwaar op de bevolking. In het slechtste geval word je uit je huis gezet om plaats te ruimen voor nog maar een fly-over, in een minder slecht geval krijg je het gevoel een vreemde te worden in je eigen stad of ga je klagen dat je al tien keer van stamcafé hebt moeten veranderen wegens plotseling opgedoekt. Anderzijds wordt een droombeeld geschapen van de bloeiende stad. Heel wat Chinezen trekken van het platteland naar de havenstad in de hoop op beter werk. Dat lukt zeker niet altijd. Bovendien worden deze inwijkelingen als een soort immigranten beschouwd, waardoor onder andere hun kinderen niet terecht kunnen in het officieel onderwijs van de stad.

Ook al is het project dus nog in volle ontwikkeling, het verdient nu reeds een groot vraagteken achter zijn slogan. Better city, better life?

Tine Brutsaert