TiensTiens

(foto: Victoria Deluxe)

Bent u ook van mening dat alles wordt afgestemd op de behoeften, de wensen en het geld van de voorbeeldige Belgische burger? En dat degenen die niet aan de norm voldoen, dreigen uitgesloten te worden? Gelooft u wél in het potentieel dat zich in de marges van onze samenleving bevindt? En denkt u bovendien dat we die mensen meer moeten betrekken in het sociale en culturele netwerk van de stad? Ja? Dan bent u het roerend eens met Victoria Deluxe, een sociaalartistieke werking die zich richt op die groep van mensen die het qua kansen met iets minder moet stellen en al eens te maken krijgt met uitsluiting. Met het project ‘cultureel bemiddelaarschap’ proberen de organisatie daar iets aan te veranderen.

Cultureel bemiddelaarschap in theorie

Het idee komt van Dominique Willaert, bezieler van Victoria Deluxe, die een erg ambitieuze visietekst rond cultureel bemiddelaarschap schreef. Hieruit blijkt dat de ultieme doelstelling van een cultuurbemiddelaar het bereiken van actief burgerschap is. Door bemiddeling wil hij burgers ondersteunen in hun zoektocht naar positieve ervaringen en participatie, om zo tot verbindingen te komen tussen organisaties en burgers, en tussen burgers onderling. De cultuurbemiddelaar wil ervoor zorgen dat de actieve burger zelf zijn kansen kan opnemen. Actief burgerschap ziet men hier als een recht, waarbij de cultuurbemiddelaar vertrekt vanuit het potentieel en de vragen die leven bij de doelgroep.

Dit theoretisch kader ziet het cultureel bemiddelaarschap heel breed. Het wil een hele mentaliteitsverandering teweeg brengen, die ons van passieve in actieve burgers moet veranderen. In realiteit zit het project nog in de verkenningsfase. Half september ging het van start en de cultuurbemiddelaar van dienst, Francis Michiels, een student orthopedagogie die als stagiair aan de slag is, begint liever klein. “Wat het potentieel en de vraag van de burger precies is, moet ik nog in kaart brengen. Het is belangrijk eerst het vertrouwen te winnen.” Hoewel dit project nog in de kinderschoenen staat, is de cultuurbemiddelaar zelf erg overtuigd van het belang ervan: “Voor bepaalde mensen is het heel moeilijk om de stap te zetten naar culturele activiteiten. De programmering in grote cultuurhuizen gebeurt in functie van de middenklasse, terwijl andere bevolkingsgroepen totaal over het hoofd gezien worden. Daarom is het nodig dat die mensen geholpen worden om er hun weg in te vinden.”

Terwijl de visietekst gericht is op de hele samenleving begint de cultuurbemiddelaar zijn queeste onderaan de maatschappelijke ladder bij de mindere kansengroepen, omdat “we ons eerst en vooral richten op de allerzwaksten binnen de samenleving”, aldus Dominique.

Een cultuurbemiddelaar aan het werk

De visietekst zegt weinig over de concrete werkwijze van de cultuurbemiddelaar. Francis is dan ook erg vrij bij de invulling hiervan. “Ik probeer aan te voelen hoe ik tewerk moet gaan. Verder moet ik vaak mijn sociale vaardigheden aanwenden”.

Op dit moment bemiddelt Francis hoofdzakelijk tussen de stad Gent, het NTG en de Vooruit en een zevental sociale organisaties. Uit het programma van de cultuurhuizen selecteert hij een aantal voorstellingen die hij met alle geïnteresseerden in groep bezoekt. Hij gaat ook elke week langs bij alle sociale organisaties waarmee hij samenwerkt en draait dan een tweetal uren mee als vrijwilliger. “Ik wil dat de mensen mij kennen, dat de cultuurbemiddelaar een gezicht heeft. Dat is noodzakelijk om in vertrouwen te kunnen werken. Ook laagdrempeligheid is zeer belangrijk. Het groepsaspect en de gemoedelijke sfeer dragen daar in hoge mate toe bij”, legt Francis zijn manier van werken uit.

Dat de mensen voor wie hij het doet deze werkwijze appreciëren, bevestigen Pieter Brouckaert en Magda Martens van Poco Loco: “Voor ons is het niet evident om naar grote culturele evenementen te gaan. Francis helpt ons deze drempel te overschrijden. Hij kent het aanbod en brengt het tot bij ons. Wij hebben het niet breed maar door de korting die Francis ons kan aanbieden, kunnen we ook naar dingen gaan die normaal te duur zijn. We leren daar ook andere mensen kennen, waar we vaak goede contacten aan overhouden.” “Francis is ne rappen duvel”, vindt Pieter, “op diplomatisch vlak heeft hij nog werk maar hij is vlot in de omgang. Door zijn enthousiasme krijgt hij sneller dingen gedaan.”

Het belang van cultuur

Participatie in alle facetten van onze samenleving is een kernbegrip bij cultureel bemiddelaarschap. “Via cultuurparticipatie gaan we opzoek naar nieuwe vormen van zin- en betekenisgeving. Cultuur biedt hierbij het voordeel dat het mensen samenbrengt in de openbare ruimte, waar de diversiteit het grootst is. Bovendien staan mensen meer open voor maatschappelijke thema’s als die op een creatieve manier benaderd worden”, vindt Francis. Dominique voegt er nog aan toe dat “andere vormen van bemiddelaarschap en participatie even belangrijk zijn. Victoria Deluxe is echter een sociaalartistieke organisatie en kiest dus voor het culturele aspect, maar in feite streven we naar totale participatie.”

BERBER