This page is a part of an online version of Tiens Tiens.
Internationale Roma-dag lokt 'Kusturica-orkest' naar Gent
Goed geblazen balkanmuziek kan met zijn karakteristieke asymetrische ritmes (7/8, 9/8, 11/8)'de boel op stelten zetten', wat zaterdag 12 april maar weer eens bewezen werd. Meer dan twee uur vol muziek, spektakel,emotie en humor vlogen voorbij. Maar dat was niet genoeg voor het dansende publiek, dat na afloop om meer vroeg. Het orkest stapte na twee uur dan maar van het podium en ging tussen het volk staan om het koper letterlijk op slechts 10 centimeter van onze oren te houden. De Internationale Roma-dag op 8 april verwijst naar het eerste Internationale Roma-congres in Londen in 1971. Het is de dag bij uitstek om erkenning te vragen voor de eigenheid en de identiteit als volk.
Naar aanleiding van de feestdag organiseren De Centrale en Opré Roma vzw jaarlijks een festival met lokale en internationale muzikanten.Er bestaat binnen het genre Balkanmuziek een verscheidenheid aan stijlen uit onder meer Bulgarije, Macedonië, Griekenland, Armenië, Georgië en Hongarije. Het Orkestar Mladi Braca Kadrievi is een Macedonisch fanfare-orkest. Ze speelden de soundtrack van de film 'Time of the Gipsies' van Emir Kusterica en traden op bij de uitreiking van de Gouden Palm in Cannes. In 1923 heeft de familie Kadrievi het orkest opgericht en nu, na al die jaren is het nog steeds een echt familie-orkest. De grote familie Kadrievi speelt nog steeds, in wisselende bezetting, gepassioneerde traditionele zigeunermuziek met een modern tintje. De huidige, vijfde generatie, bestaat uit zo'n veertig familieleden, zowel volwassenen en kinderen, allemaal muzikant volgens de aloude traditie, van vader op zoon. De huidige leider Masar Jasarov Kadrievi heeft eigen composities met de rijke traditie vermengd. Het orkest Braca Kadrievi speelt op cornet, trompet, drie tuba's, sax en percussie. Onder de naam "Kadrievi Brothers" werden in 1976 de eerste opnames gemaakt en hun eerste cd verscheen in 1999.
Op het Balkanfestival in BOZAR gaven ze onlangs initiatielessen en kon je samen musiceren met de muzikanten. De leden noemen hun muziekstijl 'Romska Orientalna Musika', waarbij het woord Romska op Rom-‘zigeuner’ slaat. Over de Roma, die oorspronkelijk uit India komen, hoor je dikwijls slecht nieuws zoals diefstallen die ze gepleegd zouden hebben of huizen die ze kraken. Bovendien wordt de bevolking gediscrimineerd in heel Europa en leeft ze meestal in armoede. Vooral in Oost-Europa stuit de minderheid op veel onrecht uit de samenleving. Toch proberen tientallen organisaties over de hele wereld jaarlijks een programma op poten te zetten om de Roma in een positief daglicht te stellen en de Internationale Roma-dag te vieren. De Roma Nation Day is de internationale feestdag van de Roma. Deze werd voor het eerst ingevoerd tijdens het 1ste Roma Wereldcongres in Londen (1971) en het is de dag bij uitstek om erkenning te vragen voor de eigenheid en de identiteit als volk. Toen nam de bevolking verschillende resoluties aan, en werden het volkslied 'Djelem Djelem’ en de Roma-vlag officieel goedgekeurd. Voortaan besloten ze ook de term 'zigeuner', die de Roma als beledigend en stigmatiserend bestempelden, te bannen.
Om deze speciale dag te vieren, stoomden in België onder andere het Hongaars Cultureel instituut en het Roemeens Informatiecentrum in Brussel een sociocultureel programma klaar dat aansluit bij het 'Europese Jaar van de Interculturele Dialoog’. De belangrijke onderdelen binnen de Roma-cultuur zoals dansen, muziek, fotografie en schilderen komen hierbij uitgebreid aan bod. De integratie van de Roma wordt een steeds belangrijker punt op de internationale agenda. Sinds tien nieuwe landen zich bij de Europese Unie aansloten, vormen zij de grootste etnische minderheid binnen de Europese grenzen. In juli 2003 vond de eerste internationale conferentie over de Roma plaats. De negen Europese landen (Kroatië, Bulgarije, Tsjechië, Hongarije, Macedonië, Montenegro, Roemenië, Servië en Slowakije) die deelnamen aan de conferentie hadden het idee om een decennium (van 2005 tot 2015) van Roma-integratie uit te roepen. Twee jaar later, op 2 februari 2005, gaven verschillende staatshoofden en regeringsleiders in Sofia het startschot en tekenden ze de verklaring. Hiermee verbinden de landen zich ertoe om de ongelijkheid op het gebied van discriminatie, maar ook op de arbeidsmarkt, te reduceren en hun integratie te bevorderen. Binnen dit idee organiseerden het OSI (Open Society Institute) en OSA Archivum, een internationale archiefinstelling, een internationale fotowedstrijd.
België Er leven in België vier groepen zigeuners: Voyageurs, Manoesjen, Roms en Roma. Hun nomadische cultuur grijpt diep in in de wijze van leven, de gehechtheid aan een plaats en het gebruik van tijd. Het is ook een vorm van zelfstandigheid en een gevoel van vrijheid. De Roms kwamen wellicht vanaf midden 19e eeuw in verschillende golven in ons land aan. Vooral na het afschaffen van de slavernij in Roemenië. Zij leven sterk nomadisch, hechten grote waarde aan familiale banden en spreken hun eigen Romanes, met als tweede taal het Frans. De jongere generatie spreekt Nederlands. In tegenstelling met de twee andere groepen zijn ze het meest zichtbaar. Meestal wonen zij nog in wagens, in tegenstelling met de Roma, Voyageurs en een groot deel van de Manoesjen.
Roma zijn Roms die de laatste jaren emigreerden vanuit Oost-Europa. Zij verblijven hier als vluchtelingen, mensen zonder papieren of ze werden geregulariseerd. De kranten stonden de laatste tijd vol met berichten over de erbarmelijke omstandigheden en de armoede waarin sommige families, bijvoorbeeld in Gent, leven. Ze kunnen hier enkel werken als zelfstandige, maar krijgen dikwijls enkel zeer slecht betaalde jobs. Die combinatie zorgt ervoor dat het niet uitzonderlijk is dat ze onder de armoedegrens moeten leven.
De Voyageur is de meest onbekende onder de zigeuners. Taalkundige sporen van hun Bargoens verwijzen naar de 14de eeuw. Dit is het enige spoor dat zou wijzen op hun afkomst. Maar hun culturele en religieuze kenmerken wijzen eerder op een diepgaander band met de 'zigeunercultuur.' Voyageurs in Vlaanderen zijn Nederlandstalig en vormen hier verreweg de grootste groep. De zigeunerbevolking die wellicht sinds de 15e eeuw in onze streken en in verschillende landen vertoeft zijn de Manoesjen (Sinti). Typisch is dat zij naast het Nederlands, Frans of Duits hun Manoesj-taal spreken en dat ze, de een al wat meer dan de ander, regelmatig in familiegroep reizen.
Balkan-muziek (een fragment uit de film 'Time of the Gipsies')
Meer Balkan-optredens op komst op www.decentrale.be.
ROELAND KEUNEN