TiensTiens

Schoolbank- en WC-deurpoëzie

(foto: Mario Debaene)

Wie de leefwereld van jongeren wil begrijpen, moet terug naar school. Niet om er les te volgen of mee aan te schuiven in de refter, maar om de veelzeggende sporen te bestuderen die het jonge volkje er met verve achterlaat op schoolbanken en wc-deuren. Een bloemlezing van de meest krasse uitspraken, de domste moppen, de opvallendste liefdes- en haatverklaringen, de grofste politieke voorkeuren en de meest poëtische opschriften, voor u verzameld in Gentse scholen en jongerencafé’s.

Op Wikipedia wordt het aanbrengen van krabbels op schoolbanken aangegeven met de Engelse term ‘doodling’. Volgens de internetencyclopedie wordt ‘doodling’ vooral bedreven door tieners – alsof bejaarden niet in de schoolbanken zouden durven krassen. Jongeren zouden daarmee uiting geven aan losse gedachten en blijk geven van een verdeelde en vaak afgeleide aandacht. Dezelfde vorm van grafitti op WC-deuren wordt dan weer ‘latrinalia’ genoemd. Het betreft namen, beledigingen en grappen die uiting geven aan onderdrukte ideeën en emoties. Dat laatste zou wel eens kunnen kloppen. Ik kan me voorstellen dat de idee ‘Ik zal je moeder neuken’niet hardop in de les mag worden geuit. Zo’n zin komt dan op de klaagmuur van de klas terecht. Ook de bedenking ‘KTA = homoclubhuis’ zou, eenmaal hardop geformuleerd, wel eens nare gevolgen kunnen hebben. En geef toe: een leerling die ineens zijn hand in de lucht zwaait en de woorden ‘Fuck me’ orakelt, dat is toch ook geen zicht. Schoolbanken, muren en wc-deuren zijn in vele opzichten een redding. Maar niet alle opschriften hebben natuurlijk de bedoeling om te shockeren of te kwetsen.

Grofweg kunnen de opgekrabbelde of ingekraste boodschappen onderverdeeld worden in vier categorieën. In de grootste categorie zitten de opschriften die de (al dan niet verzonnen) identiteit van de auteur moeten bevestigen of versterken. Suzanne was here. Dennis rules. Zuster Vaseline en moeder overste were here. I’m Verbist: remember my name! Pubers vaak last van een identiteitscrisis? Daar geven de schoolbanken en WC-deuren dan toch geen blijk van. Ik ben hier geweest, dus ik ben.

Nipt tweede is de categorie met liefdesbetuigingen, gaande van een eenvoudig hartje rond twee namen tot meer doordachte liefdesverklaringen. ‘Mijn lief, ik hou van u zoals een eekhoorn van eikels.’ Of in het eigengemaakte babytaaltje dat koppels soms hanteren: ‘Liefsteke, ik zie u zoveel zo graag voor altijd en durend. Uw foorwijveke’. Of: ‘Urfee, you’re my monkey forever.’ (Je zult maar eens iemand’s aapje zijn, voor altijd.) Mild plagende opschriften (‘Anja loves Didier’) en ronduit smachtende (‘Maarten ik mis je zo’) staan zij aan zij. De woeste hoogtes en diepe laagtes van de liefde op schoolbankformaat. Die jeugdige euforie, dat gevoel dat elke nieuwe relatie voor altijd is, ook al duurt ze amper een week, ligt ook mooi vervat in volgende krabbel: ‘Eerste weekend samen met mijn grote liefde. Sasha. 11-3-06.’

Interessanter nog is de derde categorie, met boodschappen die getuigen van een kritische maatschappijvisie, een fatalistische ingesteldheid of een diepgewortelde levenswijsheid. Erotiek is duidelijk de aanvoerder in de lijst met tienergedachten: ‘If the sex ain’t good, lose the guy’. (Als de seks niet goed is, dump dan de kerel). Sommige opschriften zijn eerder apocalytisch van aard: ‘We will all go down together’ (We gaan allemaal samen ten onder). Of: ‘Satan komt.’

Maar er is hoop: ‘There’s a land above (!) wrong and right, there we’ll meet again’. (Er is een land boven Goed en Kwaad, en daar zullen we elkaar terugzien). Een ander prettig vooruitzicht: ‘Moustache man will save us all’. (Snorrenman zal ons allemaal redden). Ook dit valt op: op zoek naar een vroege vorm van zingeving dwepen tienergeesten blijkbaar nog met wijsheden die ze in de lering hebben opgepikt. Zolang ze maar in het Engels zijn geformuleerd; dan lijkt het ineens alsof Angelina Jolie het gezegd heeft. ‘Blowing out someone else’s candle doesn’t make yours shine brighter’, bijvoorbeeld. (Iemand anders’ kaarsje uitblazen, doet jouw kaarsje nog niet feller schijnen). Of: ‘All the freaky people make the beauty of the world’ (Het zijn de vreemde mensen die de wereld mooi maken). Sommige boodschappen getuigen van erg bedenkelijke goede bedoelingen (‘Alle vuile bruinzakken moeten buiten. Ik wil zelf betalen voor hun vliegticket’), andere zijn oprecht ontroerend. Zo kalkten in een bepaalde school leerlingen de muren vol met de boodschap ‘Schietecatte moet blijven!’ Een korte rondvraag leert dat het een solidariteitsactie met een vervangende leerkracht betreft, die geliefder blijkt dan de teruggekeerde vaste leerkracht. Mooi.

De vierde categorie bevat gortdroge bedenkingen en geheel nutteloze aankondigingen die, zo lijkt het wel, uit pure balorigheid zijn neergepend of ingekrast. ‘Hasjleluja’. ‘Het is maar een spel’. ‘Westside = best side’. In de toiletten behoren uitspraken als ‘shit happens’ en ‘ik heb hier mega goed gekakt’ tot de favorieten. Een enkeling schreef: ‘Ik heb hier seks gehad en het was goed’. Ik ben blij voor hem. ‘Gidsen Lede wensen u een aangenaam toiletbezoek.’ Dat is vriendelijk. ‘Maak er een gezellig moment van. Lotte.’ Zal ik doen. Ook op schoolbanken zijn aansporingen een voltreffer. ‘Ride bikes’. ‘Do the salsa dance’. ‘Get money’. ‘Fuck you’. Spreekt de schoolgaande jeugd eigenlijk nog correct Nederlands? Ja hoor. ‘Dany heeft een soa’. Opgelucht haal ik adem. Gelukkig is er na al dat stuitende prozageweld ook nog gewoon schoolbank- en wc-deur poëzie. Ongetwijfeld geïnspireerd door het geluid van een doorspoelend toilet kwam dit wc-gedicht tot stand: ‘Water. Alle schijn draagt het met zich mee. Altijd zichzelf. Altijd anders. En altijd water.’ En van dezelfde auteur, die zich H.D.C. laat noemen: ‘Zie hoe mijn zachtste gedachte als een pasgeboren wicht te adem ligt in de glazen broeikast van een gedicht’. Autonome, mooie gedachten worden echter genadeloos afgestraft door de meer realistische jeugd. ‘Life’s a bitch, a poem won’t change that. Greetz, Saf.’ (Het leven is een teef, en een gedicht zal daar niets aan veranderen. Groetjes, Saf.) Die houdt het bij rauwere, meer herkenbare poëzie. ‘De scheet is een planeet door God geschapen, maar door de mens gelaten. Hij verlicht bij velen de darm en maakt vele broekjes warm.’ De volgende generatie Lanoyes is opgestaan.

SARAH KEYMEULEN