TiensTiens

Dinsdagavond (5/12) is er alweer een oorlog verklaard. Ditmaal tegen de stereotypen, een volk met veel gezichten. De ene keer is het een homo, de andere keer een Arabier (tegenwoordig ook wel terrorist genoemd), maar het kan voor hetzelfde geld een gehandicapte zijn. Enfin, het wordt stilaan te veel voor een simpele ziel. Maar wat opviel: mediakritiek hoeft niet saai te zijn. Integendeel, zeer grappig zelfs.

Met haar derde editie is Infowarroom ondertussen goed op weg om een carrière als soap uit te bouwen. Een anti-soap dan, want mogelijkheid om weg te zakken in de heerlijke zeteltjes van de Theaterzaal van de Vooruit was er niet. We kregen veel verschillende boodschappen die elkaar snel aflosten, allemaal over de manier waarop de ander in de media in beeld wordt gebracht. Er was tijd om te lachen en tijd om te wenen, zoals het een goeie soap betaamt.

Alle stereotypen in de gaskamers!

De avond begon met een scherpe inleiding over stereotypen door Tarik Fraihi van Kif Kif. Stereotype beelden vinden niet alleen weerklank in wat we zeggen, maar ook in wat we doen. Het beeld van de moslim als terrorist is zo algemeen verspreid dat het als rechtvaardiging wordt gebruikt voor controles en arrestaties, voor verbranding van moskeeën en zelfs voor het voeren van oorlogen. Stereotypen weerspiegelen machtsverhoudingen. Dat is duidelijk.

Psychiater, fliquiater

Patrick Allegaert van het Dr. Guislainmuseum ging een stuk specifieker. Hij toonde aan de hand van een heel bondige geschiedenis van de psychiatrie hoe lang de weg is geweest naar het hedendaagse beeld van geestesziek(t)en. Het ontstaan van de psychiatrie was een eerste stap voorwaarts. Maar geesteszieken werden meteen al te gemakkelijk geclassificeerd, elk binnen hun eigen soort. De fotografie gold hier als een ‘objectief’ hulpmiddel. Onder andere na de kritiek in de jaren ’60 en ’70 op de ‘fliquiatrie’, zijn geesteszieken ‘als individuen geherwaardeerd’. Maar ook nu nog dreigt het constant het gevaar om af te glijden in een ongenuanceerd beeld van de geesteszieke. “Het exposeren van ‘art brut’ (kunst van geesteszieken) in het Guislainmuseum mag zeker niet leiden het vormen van een getto, maar ook niet tot het romantiseren van het leven van een geesteszieke noch tot de vermarkting van ‘art brut’.”

Propaganda

Na twee nogal moraliserende, maar toch subtiele liedjes van de rapper Pita en zijn companen, werden we getrakteerd op een interessante analyse van de Arabische satellietzenders door de journaliste Samira Bendadi. “Ondanks de Westerse (Amerikaanse) kritieken is een zender als Al Jazeera geen propagandazender: heikele politieke thema’s komen aan bod, dissidente stemmen mogen hun zeg doen… Zijn Al Jazeera, Al Arabia of Abou Dhabi TV dan brengers van democratie? Ook niet. Ze hebben geen verschil gemaakt in de Arabische wereld, noch in het Westen. In de Arabische landen blijven vooral de nationale zenders zeer populair en in het Westen neemt men enkel beelden over van deze zenders en worden tekst en uitleg gelaten voor wat ze zijn.” Vooral de consumptiemaatschappij komt er als grote overwinnaar uit. De meeste Arabische zenders zijn enorm commercieel: alle vormen van Westerse junk-tv kennen nu ook een panarabische variant. Het rad van fortuin draait overal en daar zijn serieuze moslims niet altijd blij mee.

Zonder benen de berg op

De hele avond door werd het spreekbeurtgevoel efficiënt bestreden door constante videobeelden, clipjes en andere intermezzo’s. Ook een zeer scherpzinnig stukje theater-performance van Mout Uyttersprot en Stefan Zajc diende met succes hetzelfde goede doel. In een aflevering van Afrit 9000 werd de rolstoelpatiënt Armando Dios geïnterviewd door een in zijn plaats gegeneerde presentator. En wat was er, behalve de handicap, zo speciaal aan Armando? Wel, Armando heeft zich trap per trap op de heuvel van Waterloo gesleept. Na een verbolgen reactie van een geboren fascist, sloot Armando uiteindelijk treffend af met een poëtische ode aan de lelijkheid. Châpeau.

Een jongetje of een meisje?

Nimfa Tegenbos van Victoria Deluxe bracht een eenvoudige boodschap. Gender en sekse zijn niet gelijk aan elkaar. Gender bestaat in allerlei kleuren en schakeringen. Zoals de oosterlingen al langer beweerden: alle yin bevat ook yang en omgekeerd. Biologisch gezien is er minder keuze. Maar minder betekent nog niet… Anyway, vraag een aanstaande moeder nooit meer of het een jongetje of een meisje wordt, want het kan ook een ‘dick chick’ worden.

Gitaar spelen op machinegeweren

De Parijse rellen van oktober 2005 werden geanalyseerd door ‘insider’ Omar Dawson. Toen hij op tv beelden zag van Parijs in normale doen en dacht “Mens, dat ziet er gevaarlijk uit”, kwam hij tot de vaststelling dat de beelden vlakbij zijn huis genomen waren. Zo’n mediamanipulatie kon de cineast niet slikken. Zeker niet omdat ‘de allochtoon als terrorist’ gemakkelijk een self-fulfilling prophecy wordt. Hij maakte een film als reactie. Beelden van allochtonen die criminelen spelen en van rockgroepjes waarin jongeren-met-PLO-look gitaar spelen op machinegeweren worden afgewisseld met echte beelden. De stereotypering wordt zo op een lachwekkende manier met de grond gelijk gemaakt.

Kijk daar! Hahahaha

Columnist Lieven Deflandre sloot af met een pleidooi om te lachen met de ander. Hoe subtieler hoe meer het bevrijdt. Politieke correctheid brengt zoveel verstarring en frustraties met zich mee dat humor de bevrijdende rol moet spelen. Want let op: al wat we verdringen komt vroeg of laat eens boven. Zich inhouden als er iemand met een waterhoofd passeert is als de typ-ex op het scherm van een dom blondje.

AäRON WILLEM