TiensTiens

Dat stadsvernieuwing - hoe waardevol ook voor sommigen - nefast kan zijn voor anderen, lazen we gisteren nog maar eens in De Standaard (DS, 11-10-'06). In Gent gaat dit vernieuwingsproces de laatste jaren aan een hoog tempo. Momenteel is het Rabot aan de beurt. Het nieuwe gerechtsgebouw moet deze volkse buurt een nieuw elan geven. Zoals eerder ook al het geval was bij de beademing van de Brugse Poort, worden in teken van de vernieuwingen een aantal panden ontruimd.

Dat zo'n frisse wind een buurt kan doen heropleven, daar twijfelt geen mens aan. Maar onder welke voorwaarden, vragen wij ons af. Het verhaal van de familie Zupko werpt meteen een aantal lastige vragen op aan het vers herkozen schepencollege en de nieuwe burgemeester.

,,Slapen we straks buiten?''

Roma moeten weg uit Gentse Rabotwijk

Reportage.

Bij de familie Zupko kruipen de zusjes Suzana en Simona op de stapel die klaar staat om te verhuizen. © gia

woensdag 11 oktober 2006 De Standaard

Morgen start de ontruiming van enkele Gentse straten in de schaduw van het nieuwe gerechtsgebouw. Enkele tientallen Roma-zigeuners die daar vaak al jaren wonen, moeten definitief weg. Waarheen weet niemand, zijzelf nog het minst.

VORIGE week vrijdag. Helena heeft samen met haar man en drie kinderen de nacht doorgebracht in een parkje in het centrum van Gent. De jongste van haar kinderen is zeven jaar. ,,Gelukkig hebben we van enkele andere Roma dekens gekregen tegen de koude'', zegt ze aan onze tolk.

Vandaag zitten de kinderen alweer op school. Ondertussen zoekt moeder in de Biervlietstraat waar haar gezin de komende nacht onderdak kan vinden. Kraakpanden genoeg in de straat, maar de meeste zijn vuil, vies en zo bezaaid met bergen stinkende rommel dat onder de blote hemel slapen nog aangenamer lijkt.

Gisteren is het gezin van Helena, samen met een veertigtal andere Roma-zigeuners, buitengezet uit enkele kraakpanden aan het Eindeke in Ledeberg. De meesten belandden na een nachtje zwerven opnieuw in de Rabotwijk waar ze een maand voordien ook al eens waren verdreven. Ondertussen, om de hoek in de IJzendijkestraat, zijn twee mannen in de weer in een put die ze op de stoep hebben gegraven. Ze sluiten systematisch elektriciteit, gas en water af van de huizen in de straat. ,,We werken in onderaanneming, want Electrabel durft hier zelf niet komen'', zegt de arbeider. Zijn collega, een Tsjech, is speciaal in dienst genomen om deze onaangename klus te klaren. ,,Hij spreekt de taal van de Roma, dat schept vertrouwen.''

,,We sluiten eerst de onbewoonde huizen af. Wonen er wel nog mensen, dan vragen we of ze een uitwijkadres hebben. Is dat niet zo, dan wachten we tot de allerlaatste dagen om af te sluiten. We zijn geen onmensen.''

,,Sommige Roma-zigeuners wonen al vele jaren in deze huizen die eigendom zijn van de stad'', zegt Wolf Bruggen, die zich al lang het lot van de Roma-zigeuners in Gent aantrekt. ,,Maar hun situatie was nooit zo kritiek. Dit is nog een van de weinige straten waar ze kunnen wonen. Gent heeft zijn arme buurten een na een afgebroken waardoor de zigeuners geen betaalbare huizen meer vinden. Ofwel kunnen ze geen arbeidscontract voorleggen of is de huurwaarborg te hoog.''

,,Sommige gezinnen met kleine kinderen overleven al drie jaar lang van dag tot dag in erbarmelijke omstandigheden. Ze hebben vaak geen alternatief, want om terug te keren naar Slovakije heb je middelen nodig en een auto. Ze leven van voedselpakketten. Maar soms hebben de kinderen geen eten. Al die tijd heeft men ze laten scharrelen als ratten op een stort. Dat is een rijke stad als Gent onwaardig.''

We gaan met onze tolk enkele nog bewoonde panden binnen in de Biervlietstraat. Sommige hebben geen deur meer en geen enkele nutsvoorziening. Horvatova Ruzena woont al negen jaar met haar gezin in Gent. ,,Ik ben hier legaal'', zegt ze in de Roma-taal en toont haar blauwe kaart, een verblijfsvergunning tot 2011.

,,Ik heb ook gewerkt in een visfabriek. Maar nu leven we hier zonder water en elektriciteit. Ik was me als ik kan, 's avonds steken we een kaars aan en als ik wat geld heb, kopen we een gasfles zodat we wat eten kunnen opwarmen.'' Een van haar twee kinderen is gehandicapt.

Ik vraag me hardop af of deze schrijnende woonomstandigheden beter zijn dan in de beruchte Slovaakse zigeunergetto's. ,,Daar is het racisme zo groot dat onze kinderen niet naar school kunnen of uitgestoten worden omdat ze Roma zijn. Hier niet. Onze kinderen gaan hier graag naar school.''

,,De eerste Roma zijn in 1995 in Gent neergestreken'', zegt Wolf Bruggen. ,,Sinds 2000 is het aantal Roma in Gent gestabiliseerd rond 2.500 mensen.''

Hij schat dat ongeveer veertig procent ,,min of meer legaal'' is. ,,Nog eens veertig procent verblijft hier illegaal, de rest bevindt zich in een grijze zone. De meesten zijn hier gekomen in het kader van een asielprocedure, maar ondertussen is een behoorlijk aantal uitgeprocedeerd. Die krijgen geen financiele steun meer.''

Het vijfkoppige gezin Zupko heeft al zijn bezittingen al klaargezet in zakken onder de trap. Het gezin weet dat het uur U steeds dichterbij komt. ,,De politie heeft ons gezegd dat ze donderdag met commando's gaan komen en als we dan nog niet weg zijn, zullen ze ons in elkaar slaan'', zegt de moeder. ,,Voor veertig tot zestig mensen wordt de toestand nu echt wel onhoudbaar'', zegt Wolf Bruggen. ,,De laatste dagen duiken ze op in parken, in caravans die hen worden geleend en zelfs in een kerk. Uitzetting uit het land is voor de meesten geen optie, want velen hebben een verblijfsvergunning tot 2011. Laat men de Roma nog maar eens uitzwermen naar een ander kraakpand in het Gentse? Of zal men deze kroostrijke gezinnen tijdelijk onderdak geven in een legerkazerne of asielcentrum? Trekt iemand zich eigenlijk iets aan van deze mensen?''

Ten huize Zupko kruipen de dochtertjes Suzana en Simona glimlachend op de stapel die klaar staat voor de verhuizing. Maar hun moeder huilt: ,,Zullen mijn kinderen nog lachen als ze het over enkele dagen koud hebben, 's nachts buiten?''

GEERT NEYT

De standaard